İş Skaler mi? İşte Her Şeyin Ölçülebilir Olduğu Zamanlar
Herkesin hayatında bir dönüm noktası vardır. Kimileri sabahları güne başlarken “Bugün ne yapsam?” sorusuyla uyanır, kimileri ise uykusuzluk nedeniyle “Yine neyi unuttum?” diye düşünür. Benim içinse bir dönüm noktası vardı: “İş skaler mi?” sorusu. Evet, tam olarak bu soru! İşin aslında, bu soru üzerine yıllarca düşündüm, tartıştım, araştırdım ve sonunda bulduğum sonuç biraz beklenmedikti. İşin doğasında ‘skaler’ kelimesi ne kadar anlam taşırsa taşısın, bir işin “skaler” olup olmaması aslında her şeyin ölçülebilir olduğu bir dünyada, bazen sadece kafamızdaki gereksiz komplekslikleri temizlemekle ilgilidir.
Skaler Ne Demek Ki?
Evet, sevgili okur, bunu herkes biliyor ama gene de başlayalım. Skaler, matematiksel bir kavram. Yani, bir şeyin ölçülmesiyle ilgili. Örneğin, sıcaklık skaler bir büyüklükken, hız vektörel bir büyüklüktür. Hızda yön var, mesela bir arabayı 90 km hızla doğuya doğru gidiyor olarak tanımlarsınız. Ama sıcaklıkta yön yok, 30 derece sıcaklık derseniz, sadece bir miktar ifade etmiş oluyorsunuz. Şimdi bu kadar detaylı bir giriş yaptıktan sonra gelelim esas soruya: “İş skaler mi?” Hadi bu soruyu daha anlaşılır bir biçimde çözmeye çalışalım.
İş, Her Yönüyle Ölçülebilir mi?
Öncelikle şunu kabul edelim, modern dünyada her şeyin ölçülmesi bekleniyor. Bir günün kaç saati verimli geçti? Ne kadar başarı sağladın? Ne kadar kazanıyorsun? Ne kadar daha çalışman lazım? Bunlar günlük rutinimizin parçası olmuş durumda. İnsanlar, bir işin “skaler” olup olmadığını sorgularken aslında şu soruyu soruyor: “Yapmam gereken işi ne kadar ‘doğru’ yapıyorum?” İşte burada her şeyin ölçülebilir olması devreye giriyor.
Örneğin ben, bir gün iş arkadaşım Sinan’la öğle arası yürüyüşünde şöyle bir şey söyledim:
Sinan: “Yani, öyle bir iş yapmalısın ki, bazen tek bir dakikada o kadar çok şey yapasın ki, ‘Skalerim bu işte’ diyeceksin.”
Ben: “Bunu anlamadım, sen skaler misin?”
Sinan: “Hayır, ama düşündüm, senin işin gerçekten skaler olmalı. O kadar çok iş var ki, bir yere kadar da ‘Tamam, bu kadar yeter’ diyebilmelisin.”
Ben: “Aaa, doğru. O zaman ben işimi sıfırdan yapıp en verimli şekilde, anlamlı bir biçimde ölçeklendirebilirim, öyle mi?”
Sinan: “Evet, işte tam olarak bu!”
Bunu söylediğinde, tam anlamıştım. İşin “skaler” olması, sadece ne kadar iş yaptığınızla değil, o işi yaparken ne kadar verimli olduğunuzla da ilgili. Sonuçta bazen işin doğrusal olması gerekmez. Yani, işin bir sonu yoktur, bir devri var. Senin skaler olman, işin sonunda ne kadar anlamlı bir şey ortaya çıkardığınla ilgilidir.
“İş Skaler” Dediğimizde Gerçekten Ne Kastediyoruz?
Yazıya dökelim ki, başka türlü kafa karışıklığı olabilir. İşin skaler olup olmadığını düşünürken, aslında işler her zaman bir düzeye kadar “ölçülebilir” olmalıdır. Yani, işin kaybolması veya anlamını yitirmesi engellenmelidir. Bunu iş yerindeki güncel hayatla örnekleyelim:
Bir gün işe gelirken, kafamda sürekli şunu düşündüm:
İç Sesim: “Bugün yine müşteri toplantısı var. Skaler olmak zorundayım! Ama ben sabah uykusuzdum, hala bir şeyler toparlayamadım.”
İç sesimle bu kadar dertleşmek fazla oldu, fakat gerçekten de “skaler” olmak, işin her yönünün üzerinde düşünmeyi gerektiriyor. Çünkü bir işin her zaman net bir ölçüye sahip olması, bazen çılgınca ama bir yandan da faydalı olabiliyor. Örneğin, projeleri tamamlamanın takvime bağlı bir yönü vardır. Ancak, bazen işler o kadar akışkan olur ki, 5 saatlik toplantı da yapılabilir, 2 saatlik de. Sonuçta sonuç: “İş skaler mi?” sorusunun cevabı, işin ne kadar düzenli ve ölçeklenebilir olduğunu da gösteriyor.
Günlük Hayattan İş Skaler Mi’yi Anlatan Komik Anlar
1. Kahve Molası ve İş Skalerliği
İzmir’de bir kafe. Sabahın erken saatleri. Kafede iki arkadaşım ve ben, her biri işten bahsediyor. Biri yazılımcı, diğeri grafik tasarımcı. Ben ise içerik üreticisiyim. Konu yine “İş skaler mi?”ye geliyor.
Berk (yazılımcı): “Evet ya, sabah 3 saat çalıştım, ama işim skaler değil. 3 saatte yazdığım kod belki bir hafta boyunca üzerinde değişiklik yapabileceğim şeylere yol açar ama…”
Sinan (grafik tasarımcı): “Aynen! Benim işimde de her şey ölçülüyor, ama çizdiğim şeyin bir değeri var mı? Skaler değil.”
Ben: “Bunlar o kadar derin işler ki, ben iki satır yazı yazıp, bunu ölçeklemem gerek diye düşünüyorum, ama kafe bitti işte.”
Berk: “Bir işin skaler olması için, sabah 9’da başladığında akşam 6’da bittiğini görmelisin.”
Ben: “Yok ya, o kadar zorlayamam. Çünkü sonunda kahveye düşkünüm!”
Herkes bir süre güldü, çünkü gerçekten de işlerin ölçülmesi ve verimlilik konusundaki tartışmalar genelde kahve ve 5 dakikalık molalarla sonlanır. Ne kadar çalıştık? Hangi iş daha önemli? Kafede neden bu kadar geç kaldık? İşin özü, bunlar hepsi birbirine bağlı.
2. Ofis Temizliği: Skaler mi?
Her çalışan bir gün ofis temizliğine katkıda bulunur. En basit temizlik işinde bile, skalerlik kelimesi gündeme gelir. Çünkü her şeyin ne kadar hızlı ve düzenli yapılacağı ölçülüdür. İşin skaler olup olmadığı, bazen yerin temizliğine bile bağlanabilir. İki arkadaşımın ofis temizliği yapması, aslında önemli bir soru doğurur: İş skaler mi?
İç Sesim: “Bugün ofis temizlik görevi var. Tüm odalar temizlendiğinde, görev bitti mi?”
Berk: “Evet, ama bir şey söyleyeyim: Gerçekten temizledik mi?”
Ben: “Neyse ki, ‘skaler’ olmadan da geçiyorum.”
İşte bu da başka bir gerçek. İşin başlangıcı ve sonu belirlenmiş olsa da, bazen işin aslında nereye gideceğini tahmin etmek imkansızdır.
Sonuç: Skaler Olmak, Esas Olarak Kafandadır
İşin sonunda, skalerlik kavramı çok daha farklı bir boyut kazanıyor. İşlerin ne kadar verimli yapılması gerektiği, asıl önemli olanın ne kadar anlamlı bir iş ortaya koyduğunuz olduğu; işin, sonunda ölçülebilir ve anlamlı olmasına odaklanmanız gerektiği ortada. Bu, bir bakıma kafa karışıklığını ve gereksiz stresleri ortadan kaldıran bir anlayış.
Bunun için, “İş skaler mi?” sorusunun cevabı, bence herkesin kendi içinde bulacağı bir şeydir. Yani, gerçekten skaler olmak, işlerimizin üzerinde düşünmek ve onlara anlam katmakla ilgilidir.